Herfstkracht voor het immuunsysteem

Seizoensvoeding als bondgenoot bij kanker

De herfst markeert een periode van verandering: kortere dagen, lagere temperaturen en een ander dagelijks ritme. Juist in dit seizoen voorziet de natuur ons van een rijk gevulde tafel. Pompoenen, donkergroene bladgroenten en frisse appels bieden niet alleen smaak en variatie, maar ondersteunen ook het immuunsysteem, voeden het lichaam en kunnen verlichting geven bij bijwerkingen van kankerbehandelingen.

De waarde van seizoensvoeding

Het Wereld Kanker Onderzoek Fonds adviseert dagelijks 250 tot 300 gram groenten en 200 gram fruit te eten.¹ Door hierbij te kiezen voor seizoensproducten, profiteer je bovendien van meer voedingswaarde en duurzaamheid. Groenten en fruit die tot volle rijpheid op het veld groeien, bevatten doorgaans meer vitamins en bioactieve stoffen dan geïmporteerde varianten.^1,2

Daarbij vraagt lokaal voedsel minder transport, wat de ecologische voetafdruk verlaagt. Een ander voordeel is variatie. Door met de seizoenen mee te eten, wisselen kleur, smaak en textuur vanzelf door het jaar heen. Deze natuurlijke afwisseling zorgt voor een bredere inname van fytochemicaliën, die gezamenlijk bijdragen aan bescherming tegen ziekten. ^3,4

Wetenschappelijk fundament

Onderzoek naar plantaardige voedingspatronen, zoals het mediterrane of vegetarische dieet, laat zien dat deze preventief werken en de kwaliteit van leven tijdens en na kankerbehandeling verbeteren.^1,2,4 Specifieke stoffen zoals sulforafaan uit kruisbloemigen en polyfenolen uit appels en bessen zijn in laboratoriumonderzoek in verband gebracht met remming van tumorgroei en versterking van de immuunrespons.^5-8

Pompoen en zoete aardappel zijn ware krachtpatsers. Hun hoge gehalte aan bètacaroteen en vitamine C helpt het lichaam vrije radicalen te neutraliseren en ondersteunt de slijmvliesbarrière, een eerste verdedigingslinie tegen infecties. ^3,7,8 Dit is ook belangrijk voor herstel van beschadigd weefsel na chemotherapie. Onderzoek toont bovendien aan dat deze voedingsstoffen ontstekingsremmend werken en het immuunsysteem helpen reguleren.⁸ Belangrijk om te benadrukken: positieve effecten gelden vooral bij inname via voeding.

Hoge doses bètacaroteen in supplementvorm kunnen bij bepaalde groepen, zoals zware rokers, juist schadelijk zijn.⁹ 

Kruisbloemige groenten, denk aan boerenkool, broccoli, spruitjes en bloemkool, bevatten glucosinolaten. In het lichaam worden deze omgezet in bioactieve stoffen, zoals sulforafaan en indol-3-carbinol. Uit grote meta-analyses blijkt dat een regelmatige consumptie samenhangt met een lager risico op onder Andere colorectale, long-, prostaat- en blaaskanker.⁵ De beschermende werking verloopt via verschillende mechanismen: ondersteuning van ontgifting in de lever, bescherming van DNA tegen schade, bevordering van geprogrammeerde celdood en remming van nieuwe bloedvatvorming in tumoren.⁶

Appels, granaatappels en rode biet voegen hun eigen rijkdom toe: polyfenolen, anthocyanen en extra vitamine C. Deze stoffen dragen bij aan het beschermen van DNA en ondersteunen de afweer.^1,3,4 Zo kan het combineren van appels met bieten of granaatappelzaden zorgen voor een krachtige mix van antioxidanten die elkaar versterken.

Voeding als steun bij bijwerkingen

Veel kankerbehandelingen veroorzaken klachten zoals misselijkheid, slijmvliesontstekingen, smaakverlies en darmproblemen. Hoewel dit soort wetenschappelijke bevindingen geen vervanging zijn voor medische therapieën, onderstrepen ze de waarde van voeding als aanvullende strategie. Het biedt patiënten bovendien iets concreets dat zij zelf in hun dagelijks leven kunnen toepassen.

• Zachte, vezelrijke gerechten zoals pompoenpuree of romige soep van zoete aardappel zijn mild voor mond en keel en leveren tegelijk voedingsstoffen die herstel bevorderen.^7,8
• Gefermenteerde herfstproducten zoals zuurkool of kimchi bevatten probiotica die het darmmicrobioom ondersteunen en zo klachten als diarree of obstipatie kunnen verminderen.¹
• Gember, verwerkt in pompoensoep of thee, helpt mogelijk tegen door chemotherapie veroorzaakte misselijkheid en kan de eetlust stimuleren. Een vleugje kaneel kan extra warmte en smaak toevoegen zonder te irriteren.

Praktische herfststrategieën

Herfstgroenten en -fruit laten zich eenvoudig in het dagelijks menu opnemen. Enkele praktische suggesties:

• Roerbak boerenkool of spruitjes kort met knoflook en olijfolie om smaak, kleur én waardevolle stoffen zoals sulforafaan te behouden.^5,6
• Maak zachte soepen van pompoen of zoete aardappel, gekruid met gember of een snufje kaneel, om zowel de keel te ontzien als het lichaam te voeden.^7,8
• Voeg gefermenteerde groenten toe als bijgerecht of door een salade voor extra ondersteuning van de darmgezondheid.¹
• Combineer oranje groenten met gezonde vetten, bijvoorbeeld een pompoenstoof met walnoten of een salade met olijfolie, zodat carotenoïden beter worden opgenomen.^7,9
• Gebruik appels en bieten in salades of smoothies: de combinatie levert niet alleen antioxidanten, maar ook vezels die de spijsvertering ondersteunen.

Conclusie

Herfstvoeding biedt een kans om het lichaam actief te ondersteunen bij weerstand en herstel. De combinatie van antioxidanten, vitamines, vezels en fytochemicaliën helpt het immuunsysteem op peil te houden en kan klachten van behandelingen verlichten. 

Stichting Kankerbehandeling en Preventie benadrukt dat voedingsadviezen altijd in overleg met de behandelend arts moeten worden toegepast, zeker bij een kwetsbare gezondheid. Omdat herfstvoeding laagdrempelig, voedzaam en smakelijk is, vormt zij een waardevolle bondgenoot voor iedereen die zijn gezondheid wil versterken.

Bronnen

1. www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/healthy-diet.
2. National Cancer Institute. Antioxidants and cancer prevention. Bethesda: National Cancer Institute; 2020.
3. Nutrients. 2017;9(11):1211.
4. Nutrients. 2018;10(5):595.
5. Nutr Rev. 2023;83(5):842-55.
6. www.cancer.gov/about-cancer/causes-prevention/risk/diet/cruciferous-vege....
7. Food Res Int. 2020;132:109052.
8. In Vivo. 2018;32(2):255-64.
9. Nutrients. 2022;14(7):1361.